ipse
(old ipsus, T.), a, um, gen. ipsīus (rarely ipsius, V., disyl. T.), dat. ipsī, pron demonstr. I. In gen., to express eminence or emphasis. A. Self
, in person (often rendered by an emphatic he, or by very, just, precisely): adest optume ipse frater, T.: ille ipse Marcellus: ipsa virtus: rex ipse Aeneas, V.: in ipsā arce habitare, L.: naturas quas Iuppiter ipse Addidit, V.: Audentīs deus ipse iuvat, O.: ego enim ipse cum eodem isto non invitus erraverim: eaque ipsa causa belli fuit, the very cause, L.: cui tutor is fuerat ipse, L.: iam id ipsum absurdum: Tullius eos ipsos deduxit, L.: eorum ipsorum facta: quid iuvat quod . . . si ipsum, quod veni, nihil iuvat? the mere fact.
As subst: atque ipsis, ad quorum commodum pertinebat, durior inventus est Caelius, Cs.: ex ipsā quaeram: agrum dare ipsi, qui accepisset, L.: ipsi omnia, quorum negotium est, ad nos deferunt.B. To emphasize one of the subjects of a common predicate.
With et, he too, himself in person, even he: deseret eos, cum habeat praesertim et ipse cohortīs triginta?: credo ego vos, soeii, et ipsos cernere, L.
With neque (cf. ne . . . quidem): pauca, neque ea ipsa enucleate dicta: primis repulsis Maharbal missus nec ipse eruptionem cohortium sustinuit, L.
With etiam: ipse etiam Fufidius in numero fuit.
With quoque: quia plebs SC solvit, ipsi quoque solutum voltis, L.
He for his part, he too, also, as well: litterae adlatae sunt a Clodiā, quae ipsa transiit, also in person: trīs ipse excitavit recitatores, he too: Hoc Rhipeus, hoc ipse Dymas omnisque iuventus Laeta facit, V.II. Esp. A. As subst., of an eminent person: ipsus tristis, the master, T.: Pythagorei respondere solebant, ipse dixit, i. e. Pythagoras: lectica Mathonis plena ipso, the great man, Iu.: anseris ante ipsum iecur, before the host, Iu.B. Of oneself, spontaneously: de manibus delapsa arma ipsa ceciderunt: Ipsae lacte domum referent distenta capellae Ubera, V.C. Excluding others, by oneself, alone, mere, very: haec ipse suo tristi cum corde volutat, V.: ipso terrore ordines perturbant, Cs.: qui ipso nomine ac rumore defenderit: aestimando ipse secum, L.: ipsam aequitatem et ius ipsum amare, for its own sake: nunc ipsum, just now: tum ipsum, just then.D. With numerals, just, exactly, precisely: triginta dies erant ipsi, cum, etc.: ipsas undecim esse legiones: ipso vigesimo anno.E. In a reflexive clause.
With the subject emphat. opposed to other agents: non egeo medicinā, me ipse consolor: Artaxerxes se ipse reprehendit, N.: ipsa se virtus satis ostendit, S.: ut non modo populo R., sed etiam sibi ipse condemnatus videretur: qui ipsi sibi bellum indixissent.
With the object: omne animal se ipsum diligit: Lentulum, quem mihi ipsi antepono.
In place of se or suus.
For emphatic distinction: cum omnes se expetendos putent, nec id ob aliam rem, sed propter ipsos: quos, quidquid ipsis expediat, facturos arbitrabimur: pravitas consulum discordiaque inter ipsos, L.
To avoid ambiguity in the use of se or suus: ne aut suae magnopere virtuti tribueret aut ipsos despiceret, Cs.: legatos mittit, qui tantum modo ipsi liberisque vitam peterent, S.: nihil umquam audivi . . . nihil de re p. gravius, nihil de ipso modestius.
For se or sibi: inexperta remedia haud iniuriā ipsis esse suspecta, Cu.: rex propius ipsum considere amicos iubet, Cu.
With abl absol.: cum dies venit, causā ipse pro se dictā, damnatur (i. e. cum causam ipse pro se dixisset), L.: amisso et ipse Pacoro, Ta.
With abl. of gerund: deponendo tutelam ipse, in se unum virīs convertit, L.: agendo ipse, L.